اطلاعاتی درباره سرطان سارکوم بیماری دنیا فنی زاده
اطلاعاتی درباره سرطان سارکوم بیماری دنیا فنی زاده
هماطور که می دانید و در مطالب قبلی پورتال وهاران هم به اطلاع شما رسیده است، دنیا فنی زاده عروسک گردان کلاه قرمزی روز 8 دی 95 از دنیا رفت و جامعه هنری را شوکه کرد. بیماری سرطان دنیا فنی زاده باعث شد تا او خیلی زود از میان ما برود. بیماری سرطان سارکوم بیماری آن مرحوم بود که در این مطلب به طور کامل در این مورد برای شما صحبت کرده ایم.
سرطان سارکوم چیست؟
بازار انواع سرطان این روزها حسابی داغ است اما نام این یکی را شاید نشنیده باشید؛ «سارکوم». نوعی از سرطان که پزشکان میگویند دلیل ابتلا به آن ناشناخته است.
حال، اين بيماري ناشناخته به گفته يك فوقتخصص خون و سرطان 2هزار ايراني را مبتلا و درگير كرده است؛ عددي كه به گفته رئيس بخش جراحي سرطان بيمارستان امامخميني(ره)، نسبت به كشورهاي ديگر بيشتر هم هست.
آنطور كه يك عضو مركز خدمات تخصصي ساركوم پژوهشكده سرطان جهاد دانشگاهي ميگويد ساركوم 2درصد از سرطانها را تشكيل ميدهد و استخوان يا بافتهاي نرم مثل عضله و مفصل را گرفتار ميكند. اين سرطان در اندامها، دستها و شكم هم ديده شده اما بهدليل آنكه 40درصد بروز آن در اندامها بوده، متخصصان ارتوپد در درمان آن نقش بسزايي دارند.
دكتر رضا ملايري با بيان اينكه دليل ابتلا به اين سرطان نامشخص است، توضيح ميدهد: البته تغييرات ژني در اين بيماري دخيل است چرا كه اين تغييرات با آنكه زياد نيست اما ديده شده است.
به گفته دكتر ملايري، مراكزي براي تشخيص اين بيماري در كشورهاي توسعهيافته ايجاد شده اما در ايران تاكنون به آن پرداخته نشده است اما بهدليل اينكه تخمين زده ميشود 2هزار نفر در كشور به اين بيماري مبتلا شده باشند، پژوهشكده جهاد دانشگاهي مركز خدمات تخصصي ساركوم را ايجاد كرد.
او با تأكيد بر اينكه تشخيص در درمان همه سرطانها اهميت فوقالعاده و نياز بهكار تيمي دارد، ميگويد: ساركوم در تمام گروههاي سني ديده شده و داراي علائمي مثل درد، التهاب و شكستگيهاي ناگهاني است. معمولاً اين نوع سرطان خيلي سريع به ساير اعضاي بدن بهويژه ريه سرايت ميكند. تشخيص بموقع اين بيماري هم در مراحل ابتدايي به درمان ساركوم منتهي شده و شايد نياز به قطع عضو نباشد.
رئيس بخش جراحي انستيتو سرطان بيمارستان امام خميني(ره) نيز به همشهري ميگويد: ساركوم در ايران شيوع بيشتري دارد. اين نوع سرطان چون خيلي زود اندامهاي ديگر بدن را درگير ميكند و از بافت همبند يا بافت چربي و سلولهاي عضلاني منتشر ميشود، سرطاني خطرناك است.
دكتر محمدرضا مير هم معتقد است كه دليل ابتلا به اين سرطان ناشناخته است اما معمولا از راه خون منتقل ميشود. او علائم اين نوع سرطان را چنين توضيح ميدهد: وجود توده در جايي از بدن يكي از علائم اين نوع سرطان است كه ميتواند در دست، پا يا سر باشد و البته اين توده بدون درد هم است. اگر فردي تودهاي بدون درد، سفت و ثابت را در بدن حس كرد كه بهتدريج هم در حال بزرگ شدن بود بايد حتما تحت نظر پزشك باشد.
به گفته او، ساركومهاي استخوان معمولا با درد همراه هستند اما مردم نبايد هر درد استخواني را ساركوم تلقي كنند. از طرف ديگر نبايد با مشاهده هر تودهاي، تصور كنند كه توده يك توده چربي است و نسبت به آن بيتوجه باشند چراكه اگر ساركوم دير تشخيص داده شود ممكن است در مراحل پيشرفته نياز به قطع عضو باشد.
تشخيص و درمان ساركوم
پزشك ارتوپد از راديوگرافي ساده، سيتياسكن، امآرآي، اسكن راديوايزوتوپ براي تشخيص و بررسي توده سرطاني استفاده ميكند. نمونهبرداري از توده استخواني و بررسي آن توسط پاتولوژيست تشخيص قطعي را مشخص ميكند. گاهي سلولهاي سرطاني به ريه، ديگر استخوانها يا مغز استخوان گسترش پيدا ميكنند، پس نمونهبرداري از مغز استخوان و بررسي آن و راديوگرافي از قفسه سينه ممكن است به تشخيص كمك كند.
مهمترين روش درماني اين سرطان هم شيميدرماني است كه معمولاً قبل از جراحي انجام ميشود تا اندازه تومور را كوچكتر كرده و انجام جراحي راحتتر و بهتر شود. بعد از جراحي هم شيميدرماني ادامه مييابد.
راديوتراپي هم در درمان اين سرطان بسيار مؤثر است و بعد از شيميدرماني و قبل و بعد از جراحي انجام ميشود. درمان ديگر هم جراحي است، البته گاهي اوقات وسعت رشد تومور آنقدر زياد است كه به مناطق زيادي از اندام منتشر شده و عروق و اعصاب اندام بهشدت آسيب ميبيند. در اين موارد ممكن است بهترين راه براي بيمار قطع عضو باشد.
نشانههاي ساركوم را بشناسيد
پزشكان معتقدند كه ساركوم اغلب با دردها يا جراحات ناشي از ورزش اشتباه گرفته ميشود، زيرا نشانههاي آن شبيه به نشانههاي جراحاتي است كه كودكان و نوجوانان هنگام ورزشكردن برميدارند. درد در ناحيه تومور، همراه با ورم يا گرما از نشانههاي اصلي محسوب ميشود. ممكن است اين درد شبهنگام يا موقع ورزش كردن بدتر شده و چند هفته پس از شروع درد، عضو مجروح شده به درستي حركت نكند. اگر تومور در استخوان پا رشد كند، فرد لنگي توجيهناپذير دارد. همچنين ممكن است تب خفيفي داشته باشد. اگر سرطان به بخشهاي ديگر بدن مانند ريهها يا مغز استخوان پخش شده باشد، نشانهها در آن بخشها نيز خودشان را بروز ميدهند. در بعضي موارد، نخستين نشانه بيماري، شكستن پا يا دست است كه بدون هيچ دليلي (يا با ضربه خفيف و ملايمي) رخميدهد، زيرا سرطان، استخوان را ضعيف كرده و آن را نسبت به شكستگي آسيبپذير ميكند. درد شايعترين علامت اين بيماري است. محل تومور ممكن است متورم شده و لمس محل دردناك شود.
برداشتن تومور از طریق جراحی
پس از یک دوره شیمی درمانی، و احتمالاً پرتودرمانی، بیشتر تومورها را باید با جراحی برداشت. بافتی که در این روند برداشته می شود باید با پیوند بافت زنده (از بدن خود بیمار)، بافت اهدایی (معمولاً از بانک استخوان) یا بافت مصنوعی (از جنس فلز یا ماده مصنوعی دیگر) جایگزین شود.
اگر تومور خودش را به اعصاب یا رگ های خونی چسبانده باشد، قطع عضو (قطع کردن بخشی از عضو در کنار تومور) تنها چاره است. اندام یا عضو قطع شده را با عضو مصنوعی (معمولاً فلزی) جایگزین می کنند.
عوارض جانبی
قطع عضو عوارض جانبی کوتاه مدت و بلندمدت خاص خودش را دارد. معمولاً حداقل چند ماه طول می کشد تا فرد یاد بگیرد که چطور از دست یا پای مصنوعی استفاده کند. کنار آمدن با جنبه های روانی و اجتماعی بیشتر زمان می برد، ولی بیشتر بچه ها در بلندمدت می توانند فعالیت های محبوب خود را از سر بگیرند.
با پیوند بافت (بافت اهدایی یا غیر) فرد معمولاً خیلی زود شروع به حرکت دادن عضو موردنظر می کند. فیزیوتراپی و توانبخشی به مدت ۶ تا ۱۲ ماه پس از جراحی به کودک یا نوجوان کمک می کند تا ابتدا با واکر یا چوب زیربغل و سپس بدون وسیله کمکی راه برود.
پیچیدگی های اولیه پس از جراحی شامل عفونت و بهبود کند زخم جراحی می شوند و ممکن است لازم شود که دستگاه مصنوعی فلزی یا مغز استخوان پیوندی در بلندمدت تجدید شوند. مشکلات دیگری که ممکن است بعداً پیش بیایند شامل شکست استخوان یا بهبود نیافتن استخوان پیوندی می شود و این نیاز به جراحی دارد. ورزش های بعضی از کودکان را باید محدود کرد تا ریسک شکستگی کمتر شود.
بیشتر داروهای شیمی درمانی نیز ریسک مشکلات کوتاه مدت و بلندمدت دارند. عوارض کوتاه مدت آنها عبارتند از کم خونی، خونریزی آنورمال، و ریسک بالای عفونت بخاطر تخریب مغز استخوان و آسیب به کلیه، کبد یا قلب. بعضی از داروها ریسک التهاب مثانه و خونریزی درون ادرار دارند. بیمارانی که سارکوم یوئینگ آنها با شیمی درمانی بهبود می یابد، تا سالها بعد ریسک بالای ابتلا به سرطان های دیگر را دارند و ممکن است به ناتوانی در باروری هم دچار شوند.
پیش آگهی
کودکی که سارکوم یوئینگ دارد اگر خیلی زود سرطان او تشخیص داده شود و بیماری او پخش نشده باشد، تا ۷۰ درصد شانس درمان دارد. وقتی سرطان در بدن پخش می شود، درمان موفق دشوارتر می شود. ولی ترکیب درست درمان های کنونی و درمان های قدرتمند جدید، چشم انداز آینده کودکانی که بیماری آنها پیشرفته است را بهبود می بخشد.
